BİLGİSAYAR AĞLARI VE İLETİŞİMİ

Ağları Anla,
İletişimi Yönet.

OSI modelinden TCP/IP'ye, yönlendirme protokollerinden güvenlik mimarilerine — ağ dünyasına kapsamlı bir bakış.

◎ Giriş Yap Kayıt Ol →
R1 SW RT PC
12Hafta
7OSI Katmanı
30+Protokol
3Lab Projesi
01

Haftalık Konular

HAFTA 01
Temel Prensipler
AğİletişimTemel Kavramlar
▼
Bilgisayar ağları, iki veya daha fazla cihazın veri paylaşımı amacıyla birbirine bağlanmasıyla oluşan yapılardır. Bu hafta ağların neden var olduğunu, temel iletişim prensiplerini ve ağ sınıflandırmasını öğreniyoruz.
📊 Ağ Türleri ve Kapsam Alanları
PAN~1m
→
LAN~100m
→
CAN~1km
→
MAN~50km
→
WANDünya
📋 Temel Kavramlar
  • ◆
    Bilgisayar Ağı: Veri, donanım ve yazılım kaynaklarını paylaşmak amacıyla birbirine bağlanan cihazlar topluluğudur.
  • ◆
    İletişim Protokolü: Cihazlar arası iletişimin kurallarını belirleyen standartlardır. (TCP/IP, HTTP, FTP vb.)
  • ◆
    Bant Genişliği: Bir iletişim kanalından birim zamanda iletilebilen veri miktarıdır (bps, Mbps, Gbps).
  • ◆
    İstemci-Sunucu Modeli: Bir bilgisayarın hizmet sunduğu (sunucu), diğerlerinin bu hizmeti aldığı (istemci) mimaridir.
  • ◆
    Eşler Arası (P2P): Her cihazın hem istemci hem sunucu olarak davranabildiği merkezi olmayan ağ yapısıdır.
📚 Kaynaklar
🔗What is Computer Networking?cisco.com 📖Bilgisayar Ağı - Vikipeditr.wikipedia.org
🎬 Video
HAFTA 02
Ağ Topolojileri, Sınıfları ve Türleri
LANWANMANTopoloji
▼
Ağ topolojisi, ağdaki cihazların fiziksel veya mantıksal olarak nasıl düzenlendiğini tanımlar. Her topolojinin kendine özgü avantajları, dezavantajları ve kullanım alanları vardır.
📊 Topoloji Türleri
⭐
Yıldız (Star)
Tüm cihazlar merkezi bir düğüme bağlıdır. Yönetimi kolay, merkez çökerse ağ durur.
➖
Doğrusal (Bus)
Tüm cihazlar tek bir kabloya bağlıdır. Kurulumu ucuz, performansı düşük.
🔄
Halka (Ring)
Veriler tek yönde dairesel olarak iletilir. Token Ring protokolü kullanır.
🔗
Örgü (Mesh)
Her cihaz diğerlerine doğrudan bağlıdır. Yüksek güvenilirlik, yüksek maliyet.
🌳
Ağaç (Tree)
Yıldız topolojilerinin hiyerarşik birleşimidir. Büyük ağlar için uygundur.
🔀
Melez (Hybrid)
Farklı topolojilerin bir arada kullanılmasıdır. Esnek ve ölçeklenebilir.
📚 Kaynaklar
🔗What is a Network Topology?cloudflare.com 📖Ağ Topolojisi - Vikipeditr.wikipedia.org
🎬 Video
HAFTA 03
Veri İletim Yöntemleri
SimplexDuplexMultiplexing
▼
Veri iletimi, bilginin bir noktadan başka bir noktaya aktarılması sürecidir. İletim yönü, sinyal türü ve çoğullama teknikleri bu sürecin temel bileşenleridir.
📊 İletim Yönleri
➡️
Simplex
Tek yönlü iletim. Örn: Radyo, TV yayını.
⇄
Half-Duplex
Sırayla çift yönlü. Örn: Telsiz (Walkie-Talkie).
⇆
Full-Duplex
Eş zamanlı çift yönlü. Örn: Telefon, Ethernet.
📋 Sinyal ve Çoğullama
  • ◆
    Analog Sinyal: Sürekli dalga formunda iletim. Ses ve video yayınlarında kullanılır.
  • ◆
    Dijital Sinyal: 0 ve 1'lerden oluşan kesikli sinyal. Bilgisayar ağlarının temelidir.
  • ◆
    FDM (Frekans Bölmeli Çoğullama): Her kanal farklı frekans bandı kullanır.
  • ◆
    TDM (Zaman Bölmeli Çoğullama): Her kanal farklı zaman dilimi kullanır.
  • ◆
    WDM (Dalga Boyu Bölmeli): Fiber optik için farklı dalga boyları kullanır.
🎬 Video
HAFTA 04
Aktif-Pasif Donanım Elemanları
SwitchRouterHubKablo
▼
Ağ donanımları aktif (elektrik enerjisi ile çalışan, sinyal işleyen) ve pasif (sinyal işlemeyen, fiziksel bağlantı sağlayan) olmak üzere ikiye ayrılır. Bu cihazların işlevlerini anlamak, doğru ağ tasarımının temelidir.
📊 Aktif Cihazlar
🔀
Hub
Gelen veriyi tüm portlara iletir. Akılsız cihazdır, çarpışmalara neden olur.
🔁
Switch
MAC adresine göre veriyi yalnızca hedef porta yönlendirir. L2'de çalışır.
🌐
Router
IP adresine göre ağlar arası yönlendirme yapar. L3'te çalışır.
📡
Access Point
Kablolu ağı kablosuz istemcilere açar. Wi-Fi erişim noktasıdır.
📋 Pasif Bileşenler
  • ◆
    UTP/STP Kablo: Büklümlü çift bakır kablo. Cat5e, Cat6, Cat6a standartları. En yaygın LAN kablosu.
  • ◆
    Fiber Optik Kablo: Işık sinyali ile iletim. Single-mode (SM) ve Multi-mode (MM) türleri vardır.
  • ◆
    Patch Panel: Kabloların düzenli şekilde sonlandırıldığı, bağlantıların yönetildiği panel.
  • ◆
    RJ-45 Konnektör: Ethernet kablolarının ucundaki standart konnektör. 8 pinden oluşur.
🎬 Video
HAFTA 05
OSI Katman Modeli
OSI7 KatmanKapsülleme
▼
OSI (Open Systems Interconnection) modeli, ağ iletişimini 7 katmana ayırarak standartlaştırır. Her katman belirli bir görevi üstlenir ve alt katmana hizmet sunarken üst katmandan hizmet alır.
📊 OSI 7 Katman Modeli
7
Uygulama
HTTP, FTP, DNS, SMTP, SNMP
6
Sunum
SSL/TLS, JPEG, MPEG, ASCII
5
Oturum
NetBIOS, RPC, PPTP
4
Taşıma
TCP, UDP, SCTP
3
Ağ
IP, ICMP, ARP, OSPF, BGP
2
Veri Bağlantı
Ethernet, Wi-Fi (802.11), PPP
1
Fiziksel
Kablo, Fiber, Radyo Dalgası
📋 Kapsülleme Süreci
VeriUygulama
→
SegmentTaşıma
→
PaketAğ
→
ÇerçeveVeri Bağlantı
→
BitFiziksel
📚 Kaynaklar
🔗OSI Model Explainedcloudflare.com 📖OSI Modeli - Vikipeditr.wikipedia.org
🎬 Video
HAFTA 06
İletişim Protokolleri ve OSI Sınıflandırması
TCPUDPHTTPDNS
▼
İletişim protokolleri, ağ cihazları arasında veri iletişiminin kurallarını belirler. Her protokol OSI modelinin belirli bir katmanında çalışır ve kendine özgü görevleri yerine getirir.
📊 Protokol — OSI Katman Eşleştirmesi
KatmanProtokollerGörev
L7 - UygulamaHTTP, FTP, SMTP, DNS, DHCPKullanıcı uygulamaları ile ağ arasındaki arayüz
L4 - TaşımaTCP, UDPUçtan uca güvenilir/güvenilmez veri iletimi
L3 - AğIP, ICMP, ARP, OSPFMantıksal adresleme ve yönlendirme
L2 - Veri BağlantıEthernet (802.3), Wi-Fi (802.11)Fiziksel adresleme (MAC) ve çerçeveleme
📋 TCP vs UDP
ÖzellikTCPUDP
BağlantıBağlantı odaklı (3-Way Handshake)Bağlantısız
GüvenilirlikGaranti (ACK, yeniden iletim)Garanti yok
HızDaha yavaşDaha hızlı
KullanımWeb, E-posta, Dosya transferiVideo akışı, DNS, Oyun
🎬 Video
HAFTA 07
Aktif-Pasif Bileşen Seçimi
MaliyetPerformansKapasite
▼
Ağ kurarken doğru bileşen seçimi, ağın performansını, güvenilirliğini ve maliyetini doğrudan etkiler. Fiyat-performans dengesi, ölçeklenebilirlik ve gelecek ihtiyaçlar göz önüne alınmalıdır.
📊 Bileşen Seçim Kriterleri
BileşenKüçük OfisOrta İşletmeKurumsal
Switch8-port Unmanaged24-port Managed L248-port L3 PoE+
RouterSOHO RouterCisco 1900 serisiCisco ISR 4000
KabloCat5e UTPCat6 UTPCat6a / Fiber
APEv tipi Wi-Fi 5Kurumsal Wi-Fi 6Wi-Fi 6E / Controller
📋 Seçim İlkeleri
  • ◆
    Ölçeklenebilirlik: Ağın büyümesine imkân tanıyan, modüler yapıda cihazlar tercih edin.
  • ◆
    Yönetilebilirlik: Managed switch'ler VLAN, QoS ve port izleme gibi gelişmiş özellikler sunar.
  • ◆
    Enerji Verimliliği: PoE destekli cihazlar kablo sayısını azaltır, Green Ethernet enerji tasarrufu sağlar.
  • ◆
    Garanti ve Destek: Lifetime garanti sunan marka ve modeller uzun vadede ekonomiktir.
🎬 Video
HAFTA 08
IP Adresleme ve Alt Ağ Hesaplama
IPv4SubnettingCIDR
▼
IP adresleme, ağdaki her cihaza benzersiz bir mantıksal adres atamaktır. Alt ağ (subnet) hesaplama, büyük ağları daha küçük ve yönetilebilir parçalara bölmek için kullanılır.
📊 IPv4 Adres Sınıfları
SınıfBaşlangıçBitişVarsayılan MaskeAğ Sayısı
A1.0.0.0126.255.255.255255.0.0.0 (/8)126 ağ
B128.0.0.0191.255.255.255255.255.0.0 (/16)16.384 ağ
C192.0.0.0223.255.255.255255.255.255.0 (/24)2.097.152 ağ
📋 Subnetting Örneği
// Ağ: 192.168.1.0/24 → 4 alt ağa böl
Yeni maske: /26 (255.255.255.192)
Her alt ağ: 64 adres (62 kullanılabilir host)
Subnet 1: 192.168.1.0 - 192.168.1.63
Subnet 2: 192.168.1.64 - 192.168.1.127
Subnet 3: 192.168.1.128 - 192.168.1.191
Subnet 4: 192.168.1.192 - 192.168.1.255
🧮 IPv4 Alt Ağ Hesaplayıcı (Interaktif Araç)
⬡
IP SUBNET CALCULATOR IPv4 adres, alt ağ maskesi, ağ adresi, yayın adresi ve kullanılabilir host aralığını hesapla
⚠
✓ HESAPLAMA SONUÇLARI
Ağ Adresi (Network)
—
Yayın Adresi (Broadcast)
—
Alt Ağ Maskesi (Subnet Mask)
—
Wildcard Mask
—
Varsayılan Ağ Geçidi (Default Gateway)
—
CIDR Gösterimi
—
Kullanılabilir İlk Host
—
Kullanılabilir Son Host
—
Toplam Kullanılabilir Host
—
Toplam IP Sayısı
—
IP Sınıfı
—
Adres Türü
—
🔢 İkili (Binary) Gösterim
IP Adresi:
Subnet Mask:
Ağ Adresi:
Ağ bitleri Host bitleri
📚 Kaynaklar
🧮IP Subnet Calculatorcalculator.net 🔗IP Addressing and Subnetting Guidecisco.com
🎬 Video
HAFTA 09
Ağ Bileşenlerini Birleştirme
KablolamaYapılandırmaKurulum
▼
Fiziksel ağ kurulumu, doğru kablolama, cihaz yerleşimi ve başlangıç yapılandırması adımlarından oluşur. Her adımın sırası ve doğruluğu, ağın güvenilir çalışması için kritik öneme sahiptir.
📊 Kurulum Adımları
1Topoloji Tasarımı
→
2Kablo Çekimi
→
3Cihaz Montajı
→
4IP Ataması
→
5VLAN / Routing
→
6Test & Doğrulama
📋 Kablo Yapımı: T568B Standart
  • 1
    Beyaz-Turuncu → Turuncu → Beyaz-Yeşil → Mavi → Beyaz-Mavi → Yeşil → Beyaz-Kahverengi → Kahverengi
  • ◆
    Düz Kablo (Straight-Through): PC↔Switch, Switch↔Router bağlantılarında kullanılır. Her iki uç aynı standart.
  • ◆
    Çapraz Kablo (Crossover): PC↔PC, Switch↔Switch bağlantılarında kullanılır. Bir uç T568A, diğer uç T568B.
🎬 Video
HAFTA 10
Kablosuz İletim Ortamı
Wi-Fi802.11WPA3
▼
Kablosuz ağlar (WLAN), radyo dalgaları üzerinden iletişim kurar. IEEE 802.11 standart ailesi, günümüzde Wi-Fi olarak bilinen teknolojiyi tanımlar. Doğru frekans, kanal ve güvenlik ayarları başarılı bir kablosuz kurulumun anahtarıdır.
📊 Wi-Fi Nesilleri
NesilStandartFrekansMaks. HızYıl
Wi-Fi 4802.11n2.4 / 5 GHz600 Mbps2009
Wi-Fi 5802.11ac5 GHz3.5 Gbps2014
Wi-Fi 6802.11ax2.4 / 5 GHz9.6 Gbps2020
Wi-Fi 6E802.11ax6 GHz9.6 Gbps2021
Wi-Fi 7802.11be2.4/5/6 GHz46 Gbps2024
📋 Kablosuz Güvenlik Protokolleri
  • ◆
    WEP: Eski ve güvensiz. Dakikalar içinde kırılabilir. Asla kullanılmamalı.
  • ◆
    WPA2 (AES): En yaygın güvenlik protokolü. AES-CCMP şifrelemesi kullanır.
  • ◆
    WPA3 (SAE): En güncel standart. Brute-force saldırılarına karşı SAE kimlik doğrulama kullanır.
🎬 Video
HAFTA 11
Ağ Sorunları ve Problem Çözümü
TroubleshootingPingTraceroute
▼
Ağ sorun giderme, sistematik bir yaklaşımla bağlantı problemlerinin tespit edilmesi ve çözülmesi sürecidir. OSI modeli katmanlarına göre aşağıdan yukarıya analize dayalı bir metodoloji kullanılır.
📊 Sorun Giderme Akışı
L1Kablo, LED?
→
L2MAC, VLAN?
→
L3IP, Gateway?
→
L4Port, Firewall?
→
L7Uygulama, DNS?
📋 Temel Komutlar
ping 192.168.1.1 — Hedefe ulaşılabilirlik testi
tracert google.com — Paket rotasını izleme
ipconfig /all — Tüm ağ yapılandırmasını görme
nslookup kocyusuf.com — DNS sorgusu
netstat -an — Aktif bağlantıları listeleme
arp -a — ARP tablosunu görüntüleme
📚 Kaynaklar
🦈Wireshark — Ağ Protokol Analizörüwireshark.org ⚡Speedtest — Bağlantı Hızı Testispeedtest.net
🎬 Video
HAFTA 12
Bakım ve Güncelleme
FirmwareGüncellemeYedekleme
▼
Ağ altyapısının sürdürülebilirliği, düzenli bakım ve güncelleme süreçlerine bağlıdır. Firmware güncellemeleri, yapılandırma yedeklemeleri ve proaktif izleme, kesintisiz ağ hizmeti sağlamanın temel taşlarıdır.
📊 Bakım Kontrol Listesi
🔄
Firmware Güncelleme
Switch, router ve AP'lerin firmware'lerini üretici sitesinden düzenli olarak güncelleyin.
💾
Yapılandırma Yedekleme
running-config ve startup-config dosyalarını TFTP/FTP sunucusuna yedekleyin.
📊
Log ve İzleme
Syslog, SNMP ve ağ izleme araçları (Nagios, Zabbix) ile proaktif izleme yapın.
🔐
Güvenlik Yamaları
CVE duyurularını takip edin; güvenlik açıklarını kapatmak için yamaları zamanında uygulayın.
📋 Bakım Takvimi
  • ◆
    Günlük: Log dosyalarını inceleyin, anormal trafik ve hata mesajlarını kontrol edin.
  • ◆
    Haftalık: Yedekleme kontrolü, disk/bellek kullanımı ve bant genişliği analizi yapın.
  • ◆
    Aylık: Firmware ve güvenlik güncellemelerini kontrol edin, parola politikalarını gözden geçirin.
  • ◆
    6 Aylık: Fiziksel altyapı denetimi (kablo, konnektör, klima), felaket kurtarma planı testi.
🎬 Video
⬡ LAB UYGULAMALARI

Cisco Packet Tracer Uygulamaları

Her hafta yapılan ağ simülasyonları — eğitim videosu, adım adım rehber ve indirilebilir .pkt dosyasıyla birlikte.

🔌
UYGULAMA 01
Temel Ağ Topolojisi Oluşturma
Hub/Switch ile basit LAN kurulumu
▼
📡
İçerik yakında eklenecek. // loading...
🔗
UYGULAMA 02
VLAN Yapılandırması ve Yönetimi
Switch üzerinde VLAN segmentasyonu
▼
🌐
İçerik yakında eklenecek. // loading...
🖧
UYGULAMA 03 · AKTİF
Router, Switch, Server & DHCP/DNS/FTP/HTTP Yapılandırması
Kapsamlı ağ kurulumu — cihazlar, protokoller ve haberleşme testi
▼
▶ cisco_packet_3.mp4 · Uygulama 3 Eğitim Videosu
🔧 Cihazları Ekle
1
Switch → 2960-24TT Switch Modelini ekle
2
Server → Server-PT Modelini ekle
3
Router → 2911 Modelini ekle
4
Cihazlar → 7 adet PC, 1 adet Laptop ve 1 adet Printer ekle. (Hızlı yol: cihaza tıkla → Ctrl+C / Ctrl+V ile kopyala)
🔌 Fiziksel Bağlantılar
1
Switch'ten tüm cihazlara Copper Straight-Through kablosu ile bağlantı yap.
2
Bağlantı yaparken Gigabit/Fast portlarından hangilerini kullandığını not al. Ayarlardan port etiketlerini görebilirsin.
⚙️ Mantıksal Yapılandırma
1
Sol üst köşeye yapılandırmada kullanacağın bilgileri not al: NETWORK, SUBNET MASK, GATEWAY, SERVER IP
2
Switch → Config → Interface → Kablo bağladığın tüm portları Off → On durumuna getir.
3
Router → Config → Interface → Kullandığın portu On yap → IPv4 Address: 192.168.1.1 → Tab'a bas → Subnet Mask otomatik: 255.255.255.0
4
Server → Config → Interface → Portu On yap → IP Configuration: DHCP yerine Static seç → IPv4: 192.168.1.2 → Tab → Subnet Mask: 255.255.255.0
📡 Protokol Yapılandırması
1
HTTP → HTTP ve HTTPS'i On yap → File Manager → index.html → edit → <center>AD SOYAD</center> yaz.
2
DNS → DNS Servisini On yap → Name: ad.net → Type: A Record → Address: 192.168.1.2 → Add → Save.
3
FTP → FTP Servisini On yap → Username/Password gir → Add.
4
DHCP → Servisi On yap → Default Gateway: 192.168.1.1 → DNS Server: 192.168.1.2 → Start IP: 192.168.1.10 → Subnet: 255.255.255.0 → Max Users: 20 → Add → Save.
✅ Haberleşme Kontrolü
1
HTTP + DNS: Herhangi bir PC'nin Web Browser'ından 192.168.1.2 veya ad.net adresine git → index.html sayfası görünmeli.
2
FTP: PC terminalinde ftp 192.168.1.2 yaz → Kullanıcı adı/şifre gir → ftp> prompt'u açılmalı. Amaç: Dosya Aktarım Protokolü sunucu-istemci ilişkisini test etmek.
3
DHCP: Son kullanıcı cihazlarında (PC, Laptop, Printer) Static IP yerine DHCP seç → Cihazlar otomatik IP alacak ve 192.168.1.11'den başlayarak dağıtılacak. Amaç: Doğru hiyerarşi ve düzgün iletişim.
📄
son_hafta.pkt
Cisco Packet Tracer Dosyası · ~70 KB
⬇ İndir
03

OSI Modeli

L7
Uygulama
HTTP · DNS · FTP · SMTP
L6
Sunum
SSL/TLS · JPEG · ASCII
L5
Oturum
NetBIOS · RPC
L4
Taşıma
TCP · UDP · SCTP
L3
Ağ
IP · ICMP · OSPF · BGP
L2
Veri Bağlantı
Ethernet · Wi-Fi · MAC
L1
Fiziksel
Kablo · Fiber · Radyo
04

Giriş Yap

// giris_yap()

Hesabın yok mu? Kayıt ol →